Typografia po polsku

Kon­kurs
1. O czym roz­ma­wiają pa­no­wie w dru­karni?
2. Jaki sto­pień pi­sma do­bie­rze Pan Drukarz?

Od­po­wie­dzi można po­da­wać w ko­men­ta­rzu — jest to moż­liwe tylko po za­lo­go­wa­niu — im bar­dziej opi­sowo, tym le­piej. Można od­po­wie­dzieć na jedno z py­tań lub na oba. Wśród traf­nych od­po­wie­dzi, jed­no­oso­bowe jury, w któ­rego skład wej­dzie au­tor ni­niej­szego blogu, do­kona zde­cy­do­wa­nie su­biek­tyw­nej oceny i przy­zna na­grodę — książkę An­drzeja To­ma­szew­skiego pt. „Gi­se­rzy czcio­nek w Pol­sce”. Uwaga: nie­wy­klu­czone, że po­jawi się moż­li­wość przy­zna­nia wię­cej, niż jed­nej na­grody.
 Na­gro­dzone osoby po­pro­szę o po­trzebne dane po roz­strzy­gnię­ciu. Zo­staną one prze­ka­zane wy­dawcy (ogme​.pl), który zre­ali­zuje wy­syłkę.

Sko­lar. Pi­smo za­pro­jek­to­wane przez Da­vida Bře­zinę z Czech. Da­vid pre­zen­to­wał je pod­czas KRAK­Typo i trzeba przy­znać — mimo że po an­giel­sku — był to bar­dzo cie­kawy pokaz.

Jak wi­dać — po­my­ślany prze­cież, jako pi­smo dzie­łowe — do­sko­nale pre­zen­tuje się rów­nież na pla­ka­tach. Po­siada nie­wielki kon­trast, a rów­no­cze­śnie bar­dzo cie­kawy krój. Nieco bar­dziej skon­tra­sto­wany Su­rat — osobny krój z ję­zy­kiem gu­dża­rati (jed­nym z wielu ję­zy­ków urzę­do­wych w In­diach), który rów­nież wpi­suje się w ro­dzinę — można trak­to­wać jako su­ple­ment do Sko­lara. Cy­ry­lica w pełni od­po­wiada cha­rak­te­rem wer­sji łaciń­skiej. Jakże wy­mowne, że to wła­śnie ją na­gro­dzono w dwóch te­go­rocz­nych kon­kur­sach: ro­syj­skim Mo­dern Cy­ril­lic i ar­meń­skim Gran­shan.

Au­tor bez wąt­pie­nia do­sko­nale się zna na ty­po­gra­fii mul­ti­ję­zycz­nej. Dia­kry­ty­kom przez niego za­pro­jek­to­wa­nym nie można nic za­rzu­cić. Świetna cy­ry­lica! W przy­szło­ści pi­smo zo­sta­nie po­sze­rzone rów­nież o al­fa­bet grecki.
 Kim jest Da­vid Bře­zina? Ukoń­czył in­for­ma­tykę w Ma­sa­ry­kova Uni­we­rzita (Brno, Cze­chy) oraz pro­jek­to­wa­nie pism w Uni­ver­sity of Re­ading (Re­ading, Wielka Bry­ta­nia). Ty­po­graf, czło­nek ATypI.
 Obec­nie pra­cuje, jako nie­za­leżny pro­jek­tant i kon­sul­tant. Jest ak­tywny w ta­kich dzie­dzi­nach, jak: pro­jek­to­wa­nie wie­lo­ję­zycz­nych pism (rów­nież dla ję­zy­ków nie­ła­ciń­skich), pro­gra­mo­wa­nie fon­tów Open­Type, pro­jek­to­wa­nie gra­ficzne i ty­po­gra­ficzne, kon­sul­ta­cje zwią­zane z pi­smami dru­kar­skimi i fon­tami. Oka­zjo­nal­nie wy­kłada oraz pu­bli­kuje na te­maty zwią­zane z ty­po­gra­fią.
 Skolar/​Surat, to pro­jekt jego życia, cią­gle udo­sko­na­lany i roz­wi­jany, ale mam na­dzieję, że nie ostatni. To bar­dzo do­bry pro­jekt. Za­ło­że­niem było stwo­rze­nie kroju zop­ty­ma­li­zo­wa­nego do dłu­gich, struk­tu­ral­nych tek­stów, bar­dzo czy­tel­nego w ma­łych stop­niach za­równo w od­mia­nie pro­stej, jak i kur­sy­wie czy ka­pi­ta­li­kach, do­brze spra­wu­ją­cego się w pu­bli­ka­cjach za­wie­ra­ją­cych duże ilo­ści cią­głego tek­stu, przy­pi­sów, in­dek­sów gór­nych i dol­nych, ta­bel, skom­pli­ko­wa­nych strza­łek, jed­nym sło­wem — naukowego.

Da­vid za­czy­nał pracę od stu­dio­wa­nia ta­kich kro­jów, jak Ehr­hardt MT, Ti­mes New Ro­man czy Aca­de­mica, przy­glą­dał się pu­bli­ka­cjom na­uko­wym róż­nych wy­daw­nictw, dys­ku­to­wał i za­sta­na­wiał się: Jak po­wi­nien wy­glą­dać taki krój? Czego ocze­kują na­ukowcy? Do­szedł do na­stę­pu­ją­cych wnio­sków:
— po­żą­dany sto­pień pi­sma to 10 – 11 pkt. o wy­so­ko­ści x 1,5 mm;
— krój po­wi­nien do­brze się za­cho­wy­wać w przy­pi­sach w stop­niu 7 – 8 pkt. i 1 mm wy­so­ko­ści x;
— po­wi­nien rzu­cać się w oczy w są­siedz­twie ilu­stra­cji;
— od­miana gruba musi do­brze dzia­łać za­równo w skró­tach, jak i dłu­gich tek­stach — być może po­trzeba dwóch gru­bych od­mian, zróż­ni­co­wa­nych wagą;
— kur­sywa po­winna wy­róż­niać się w skró­tach, a rów­no­cze­śnie być czy­telna w dłu­gich tek­stach;
— krój po­wi­nien za­wie­rać wy­ra­zi­ste znaki in­ter­punk­cyjne i na­wiasy, które będą współ­grać i z tek­stem, i cy­frami;
— ko­nieczna jest ob­sługa wszyst­kich łaciń­skich ję­zy­ków eu­ro­pej­skich oraz trans­li­te­ra­cji naj­waż­niej­szych ję­zy­ków nie­ła­ciń­skich (np. chiński/​pinyin, san­skryt etc.);
— punk­tory (bu­lety), in­deksy górne i dolne mu­szą być spójne we wszyst­kich wariantach.

 Uwzględ­nia­jąc po­wyż­sze po­stu­laty, wy­pra­co­wał in­te­re­su­jący krój sze­ry­fowy, o tro­chę nie­jed­no­znacz­nej dwu­ele­men­to­wo­ści i — jak po­ka­zują przy­kłady — do­sko­nale speł­nia­jący po­wzięte za­ło­że­nia. Rzućmy okiem na ar­ku­sze testowe.

Sprze­daż pro­wa­dzi wy­łącz­nie Type To­ge­ther. Obec­nie można na­być tylko od­mianę pro­stą i kur­sywę oraz ich wa­rianty po­gru­bione — semi-​bold, bold — w su­mie sześć od­mian (bez Su­rata, cy­ry­licy, ani trans­li­te­ra­cji). Pa­kiet kosz­tuje 199 do­la­rów.
 Cena, dla osób zaj­mu­ją­cych się edy­tor­stwem na­uko­wym, jest roz­sądna. Pu­bli­ka­cje na­ukowe naj­czę­ściej za­wie­rają grekę — na­wet je­śli tylko po­je­dyn­cze glify, to wy­pa­da­łoby ją mieć całą w tym sa­mym fon­cie — a więc może pro­szę się wstrzy­mać z za­ku­pem do czasu opu­bli­ko­wa­nia wer­sji pro, co na­stąpi w pierw­szym kwar­tale 2010 roku.
 Sko­lar Pro bę­dzie za­wie­rał cy­ry­licę we wszyst­kich wa­rian­tach na­ro­do­wych, grekę w wa­rian­cie po­li­to­nicz­nym i mo­no­to­nicz­nym oraz (praw­do­po­dob­nie) ze­staw zna­ków do trans­li­te­ra­cji. Na­leży jed­nak się spo­dzie­wać, że zo­sta­nie obar­czony wyż­szą ceną.

In­for­ma­cje
Da­vid Bře­zina Strona do­mowa
Type To­ge­ther Dys­try­bu­cja Sko­lara
Kon­kursy pro­jek­to­wa­nia pism Mo­dern Cy­ril­lic | Gran­shan

Od lat jed­no­znacz­nie ko­ja­rzony, jako do­stawca sys­te­mów ope­ra­cyj­nych Win­dows oraz pa­kietu Mi­cro­soft Of­fice. Dla czę­ści użyt­kow­ni­ków kom­pu­te­rów praca z tym opro­gra­mo­wa­niem jest oczy­wi­sto­ścią i nie wy­obra­żają so­bie, by mo­gło być ina­czej. Dla nich In­ter­net i In­ter­net Explo­rer, to sy­no­nimy. Inna grupa od dziecka pra­co­wała (lub ba­wiła się) na in­nych kom­pu­te­rach z in­nymi sys­te­mami ope­ra­cyj­nymi, in­nymi pa­kie­tami i choć sły­szeli o ja­kimś Mi­cro­sof­cie, zu­peł­nie im on — albo brak jego opro­gra­mo­wa­nia — nie prze­szka­dza. Jesz­cze inni świa­do­mie uni­kają stycz­no­ści z pro­duk­tami znie­na­wi­dzo­nego przez sie­bie gi­ganta z Red­mond.
 A za co można po­ko­chać Mi­cro­soft? Oczy­wi­ście za ty­po­gra­fię! Jest spraw­dzo­nym i kon­se­kwent­nym do­stawcą świet­nych roz­wią­zań ty­po­gra­ficz­nych.
 1. WEFT — Web Embed­ding Fonts Tool, to pro­gram do osa­dza­nia fon­tów na stro­nach www z wy­ko­rzy­sta­niem ar­ku­szy sty­lów, Ob­sługa jest bar­dzo in­tu­icyjna, mimo, że in­ter­fejs wy­gląda tro­chę ar­cha­icz­nie (pro­gram jest stary pra­wie, jak świat). Po­trafi osa­dzać wszyst­kie fonty z ven­do­rem Mi­cro­soft, a może na­wet tro­szeczkę wię­cej :-)
 2. Fonty — Dwa fonty wy­pro­du­ko­wane przez Mo­no­type Corp. i roz­pro­wa­dzane z Win­dow­sami pod­biły świat biur i stały się wszech­obecne. Es­te­tyka Ti­mes New Ro­mana i Ariala po­zo­sta­wia wiele do życze­nia, ale choć na­dal są w uży­ciu, ich czas już prze­brzmiał. Dziś Mi­cro­soft ra­zem z opro­gra­mo­wa­iem do­star­cza naj­wyż­szej ja­ko­ści fonty. Każdy może so­bie spraw­dzić, co było do­dane do czego i kiedy.
 3. Word 2007 — pierw­szy pro­gram biu­rowy, który za­wiera pro­fe­sjo­nalny edy­tor wzo­rów ma­te­ma­tycz­nych. Do tej pory ma­te­ma­tykę można było skła­dać (do­brze) wy­łącz­nie przy uży­ciu bar­dzo za­awan­so­wa­nych pro­gra­mów lub wręcz sys­te­mów składu (jak TeX). Te­raz można to też ro­bić w Wor­dzie.
 Chcesz wie­dzieć wię­cej? Na stro­nie mi​cro​soft​.com/​t​y​p​o​g​r​a​phy znaj­dziesz jesz­cze kilka uży­tecz­nych dro­bia­zgów oraz wiele waż­nych informacji.