Archiwa tagu: kaligrafia

Czy truskawki zawierają kwas pantonowy?

Od razu odpowiadam — truskawki nie zawierają kwasu pantonowego i nie wiem czy cokolwiek go zawiera. Ten problem nieznanego, gorączkowo poszukującego wiedzy internauty wydał mi się bardzo znaczący. Dziś internet dla wielu osób stał się czymś więcej niż jest w rzeczywistości — najwyższym autorytetem, wszechwiedzącą i wszechmogącą osobą, z którą należy utrzymywać stałą relację. Taki wniosek nasuwa mi się po przejrzeniu pytań zapisanych w statystykach odwiedzin. Nie zacytuję wszystkich, ale na niektóre postaram się rzetelnie odpowiedzieć.

Co można zrobić z papieru czerpanego?
Prawie wszystko to, co ze zwykłego papieru. Papier czerpany robi się z pulpy ręcznie czerpanej sitem, w związku z tym posiada kilka właściwości, które predestynują go szczególnie do druków okolicznościowych w technice typograficznej. Primo, jest gruby. Secundo, ma fakturę sita, którym go czerpano. Tertio, posiada nieregularne krawędzie, których zwykło się nie obrównywać.

Co to jest akcydens?
Druk ulotny, przeciwieństwo druku zwartego, np. ulotka, folder, afisz itp.

Co to jest akronim?
Skrótowiec, szczególna postać skrótu złożonego z pierwszych liter bądź sylab skracanych słów, ewentualnie sylab utworzonych od pierwszych liter, np. Bartimpex, PKO albo Pekao itp.

Co to jest antykwa jednoelementowa?
Pismo drukarskie o klasycznym kształcie glifów, nie posiadające kontrastu (antykwa linearna), tzn. wszystkie elementy litery są tej samej grubości (optycznej), może być bezszeryfowa (grotesk) lub szeryfowa (egipcjanka). Sam termin ‹antykwa› posiada kilka znaczeń, zależnych od kontekstu.

Co to jest apla?
Zadrukowana, jednolita płaszczyzna o całkowitym kryciu.

Co to jest arkusz drukarski?
Jednostka obliczeniowa stosowana w poligrafii oznaczająca a) arkusz papieru w formacie A2 lub B2, zadrukowany dwustronnie dowolną liczbą kolorów lub b) arkusz papieru, na którym wydrukowano 16 kolumn.

Co to jest arkusz wydawniczy?
Jednostka obliczeniowa stosowana w poligrafii i edytorstwie, równa 40 000 znaków (łącznie ze spacjami) tekstu ciągłego lub 700 wierszom (w tym pustych) w przypadku tekstu wierszowanego, lub 3000 cm kw. ilustracji.

Co to jest bigowanie?
Przegniatanie papieru, częściej kartonu (czyli papieru o wyższej gramaturze), pozostawiające na arkuszu wgłębienia ułatwiające późniejsze falcowanie.

Co to jest chorągiewka?
W typografii: niewyrównana krawędź łamu.

Co to jest druk zwarty?
Druk wielostronicowy w oprawie twardej, broszurowej bądź zeszytowej.

Co to jest drukarnia dziełowa?
Drukarnia produkująca książki (dzieła).

Co to jest falcerka?
Urządzenie do automatycznego falcowania.

Co to jest falcowanie?
Zaginanie arkusza w celu uzyskania legi (składki) lub folderu.

Co to jest forma drukowa?
Matryca, nośnik rysunku, który zostanie wydrukowany.

Co to jest impozycja?
Właśc. ‹montaż›, ułożenie kolumn we właściwym szyku na arkuszu montażowym, montaż może być ręczny (np. na arkuszu astralonu) lub elektroniczny (w programie komputerowym).

Co to jest justowanie?
Wyrównywanie łamu — np. do lewej, do prawej lub obustronne — słowo ‹justowanie› użyte bez kontekstu oznacza wyrównanie obustronne.

Co to jest kapitałka?
Tkana tasiemka z okrągłym występem, przyklejana do górnej i dolnej krawędzi bloku w oprawie twardej, spełnia rolę wzmacniająca i ozdobną.

Co to jest kolumna jednołamowa?
Taka, na której jest tylko jeden łam, najczęściej występuje w książkach, w przeciwieństwie do kolumny wielołamowej w gazetach.

Co to jest kursywa?
In. ‹italika›, pismo drukarskie o kształtach glifów nawiązujących do pisma ręcznego, nie zawsze pochylone, często jako odmiana włączane razem z antykwą do rodziny pism.

Co to jest lega?
In. ‹składka›, najczęściej krzyżowo sfalcowany arkusz książki.

Co to jest liniatura?
Liczba linii rastra w centymetrze lub calu.

Co to jest linotyp?
Maszyna do składu gorącego, obsługiwana przez składacza-linotypistę, odlewająca całe wiersze.

Co to jest majuskuła i minuskuła?
Wielka i mała litera.

Co to jest merla?
Sztywna, mocno zaklejona gaza przytwierdzona do grzbietu w oprawie twardej.

Co to jest nakład?
Liczba wydrukowanych egzemplarzy.

Co to jest oprawa broszurowa?
Tzw. oprawa miękka.

Co to jest ornament?
Powtarzalny motyw zdobniczy, często roślinny.

Co to jest pagina?
Numer stronicy lub dodatkowy opis, jak nazwisko autora czy tytuł rozdziału itp. (pagina żywa).

Co to jest papier ilustracyjny?
Papier niepowlekany o wysokich parametrach technicznych: bezdrzewny, satynowany, mocno zaklejony i wypełniony, o wysokiej białości i nieprzezroczystości.

Co to jest skład gorący?
Technologia składania w ołowiu przy zastosowaniu maszyn (np. linotyp, monotyp), w przeciwieństwie do składu ręcznego, czcionki bądź wiersze były odlewane w trakcie (lub niedługo po) pracy składacza, a w związku z tym gorące.

Co to jest stronica redakcyjna?
Stronica książki zawierająca metrykę wydawniczą (np.: tytuł oryginału, nazwisko tłumacza, redaktora, redaktora technicznego, korektora, ilustratora itd.) często, choć nie zawsze w połączeniu z metryką drukarską (firma, adres, nakład, informacje technologiczne).

Co to jest stronica tytułowa?
Stronica zawierająca tytuł dzieła.

Co to jest szpalta
Złożony ale jeszcze nie połamany tekst.

Co to jest szrafunek?
Kreskowanie, np. w heraldyce różne szrafunki w tle zastępują przyporządkowane im barwy, ze szrafunkiem najczęściej jednak można spotkać się w grafice warsztatowej (miedzioryt itp.), gdzie przy jego pomocy artysta wydobywa światłocień.

Co to jest tracking w drukarstwie?
Właśc. ‹spacjowanie›, jednolite powiększenie odstępów międzyliterowych w słowie.

Co to są cyfry nautyczne?
Nautyczne czyli pływające, cyfry z wydłużeniami górnymi i dolnymi, podobnie jak w minuskułach. Przeciwieństwem są cyfry tabelaryczne, które wysokością odpowiadają wielkim literom.

Czy typografia jest częścią naszego życia?
Tak.

Czym różni się inkunabuł od starodruku?
Datą wydania. Pierwszy wydrukowano w drugiej połowie XV wieku, drugi w XVI—XVIII wieku.

Czym różni się kapitalik od wersalika?
Wysokością, która w kapitalikach zbliża się (jest taka sama lub nieco wyższa) do małych liter, rysunek glifów w obu pozostaje taki sam.

Czym różni się stronica od strony?
W potocznym rozumieniu niczym, jednak ściśle rzecz biorąc, mamy tylko dwie strony (choć w geografii aż cztery), np. w manuskryptach i inkunabułach stosowano ‹foliację›, numerując tylko karty, z których każda ma stronę recto i verso, podobnie jak papier ma stronę licową i sitową, każdy arkusz drukarski ma też pierwszą i drugą stronę, choć może zawierać szesnaście stronic. W szczególnym przypadku, jakim jest ‹paginacja ciągła› (kontynuowana z poprzedniego tomu) liczba stronic może osiągać kilkadziesiąt i więcej tysięcy.

Czym zajmuje się zecer?
Składaniem lub łamaniem tekstów w ołowiu.

Gdzie możemy spotkać złą typografię?
Wszędzie: w domu, pracy, szkole, na ulicy, w urzędzie, a nawet w książkach.

Ile firetu ma zwykła spacja?
Nikt nie określił obowiązującej normy, wielkość spacji jest regulowana zwyczajem i estetycznym wyczuciem projektanta kroju, kiedyś było to między 1/2 a 1/3 — we współczesnych pismach wartość ta spada nawet do 1/4 firetu.

Kiedy powstała grafika użytkowa
Początek stanowią pierwsze rysunki skalne, a więc w prehistorii.

Książka kaligrafia
Powtarzam za Henrykiem Sakwerdą — Miluše Pokorná: «Kaligrafia. Sztuka pisania» i Mary Noble: «Kaligrafia. Przewodnik dla początkujących».

Kto to jest giser?
Odlewacz czcionek.

Kto wymyślił pismo drukarskie?
Dokładnie nie wiadomo, ale ogromny wkład miał Johannes Gutenberg, który tak dalece rozwinął technologię czcionek, że z jego zdobyczy do dziś korzystają nawet Azjaci.

Który słownik do przenoszenia wyrazów?
Słownik ortograficzny PWN.

Na czym polega fotoskład?
Na maszynowym składaniu tekstu z wykorzystaniem metod fotograficznych, nośnikiem glifów są specjalne fotomatryce.

Najważniejsza książka o typografii
Robert Bringhurst: «Elementarz stylu w typografii».

Typografia znak dzielenia
÷

Różnica między laminowaniem i lakierowaniem
Pierwsze to powlekanie druków folią, drugie — lakierem.

Cudzysłów drugiego stopnia
Najczęściej używamy «cudzysłowów francuskich».

Przeciwieństwo kursywy
Antykwa.

Półpauza na końcu wiersza
Może być, jeśli nie ma innego wyjścia.

Photoshop składanie książki
To bardzo zły pomysł.

Pierwsza polska czcionka drukarska uwzględniająca znaki diakrytyczne
Nowy karakter polski.

Poligraf liczba mnoga
Poligrafowie, względnie w formie deprecjatywnej: poligrafy.

Zmarła osoba w typografii
Za nazwiskiem stawiamy obelisk: †

Nie mogę zrobić kapitalików
Kapitaliki robi projektant kroju, można byłoby sobie poradzić składając wersalikami w odpowiednio mniejszym stopniu, ale to dziadostwo.

Brneński łącznik

tt_hardwig_2
Dwudziestego pierwszego czerwca w Brnie, David Březina organizuje TypeTalk — jednodniowe sympozjum typograficzne. Jak wskazuje nazwa i program, będą to rozmowy (po każdym ok. 40-minutowym wykładzie przewidziano dyskusję), a rozmawiać będą (wyłącznie w języku angielskim lub czeskim, bez tłumaczenia): Tomáš Brousil o gazetach, czasopismach i przeznaczonej dla nich wielodzietnej rodzinie pism Tabac, Veronika Burian o miłości bądź nienawiści między krojami i ich łączeniu w kochające pary, Florian Hardwig o narodowości pism drukarskich i ich kaligraficznych przodków, Michael Hochleitner o związkach między pismem ręcznym, a pismem drukarskim, Rob Keller o kalectwie, słabościach i chorobliwym szaleństwie współczesnych fontów, Dan Reynolds o jednej twarzy pisma, posługującego się wieloma językami.
 Dzień później rozpoczyna się 24. Międzynarodowe Biennale Projektowania Graficznego — w tym roku poświęcone corporate identity, plakatowi, projektowaniu informacyjnemu i reklamowemu — to już pakiet bardzo wielu imprez. Po szczegóły zapraszam na strony www organizatorów.
tt_biennale

Informacje organizatorów
TypeTalks 2010
24th International Biennial of Graphic Design Brno 2010

Dziecko bez ojca

Czym jest typografia? Można dać sto równie prawdziwych odpowiedzi. Ja odwołałbym się do historii.
 Kiedyś człowiek wymyślił pismo i zaczął je utrwalać — na glinianych tabliczkach, w kamieniu, na papierze. Właśnie pisanie na papierze i podobnych nośnikach, było przez długie wieki popularnym sposobem produkcji książek (o ile można mówić o popularności w kontekście tak ekskluzywnego towaru). Każdy egzemplarz ręcznie pisanej książki był inny. Zawodowi kaligrafowie — skrybowie, iluminatorzy — mieli pełne ręce roboty, a robota ta była bardzo cenna. Najdroższa książka świata, wyceniana na 5 mln. euro, prawdopodobnie nieznacznie zmieniła swoją wartość — jak w średniowieczu, tak i dziś oznacza spory majątek.
 W XV wieku, w Europie kilka osób zapragnęło zbić fortuny na produkcji i handlu książkami. Kluczem do tego miała być typografia. Na rynku pojawił się nowy produkt — książka drukowana. Chyba nikt rozsądny nie przewidywał, że w przyszłości jej wartość spadnie tak drastycznie. Coś za co oddawano roczne dochody z rozległych posiadłości ziemskich, dziś można kupić za cenę kawałka szynki.
 Pismo drukarskie było bardzo podobne do pisma ręcznego — wszak drukowana książka miała udawać prawdziwą. Z drugiej strony książka drukowana była doskonalsza od swojej poprzedniczki — piękniejsza, bardziej czytelna… Skrybowie przegrali z typografami, a kaligrafia została zepchnięta na margines. Pewne jest jednak, że to właśnie ona jest matką. Kto ojcem? Nie wiadomo. Poczęta na Bliskim lub Dalekim Wschodzie, czy w Europie? W mogunckich salonach, czy może w jednym z burdeli Amsterdamu? Wychodzi na to, że bękart. Ale, typografia, jako bękart kaligrafii, musi wykazywać jakieś podobieństwa, a z drugiej strony — różnice. Poniżej dwie, według mnie, najważniejsze.

Powtarzalność
To cecha typografii. Wiąże się z powielaniem zaprojektowanej kolumny. Ręczne przepisanie tej samej strony dziesięć razy da nam dziesięć różnych egzemplarzy. Wydrukowane (lub zwielokrotnione w jakikolwiek inny sposób), wszystkie będą takie same. Pomijam niedoskonałości techniczne, które uniemożliwiają uzyskanie pełnej powtarzalności — ona i tak jest w założeniach, w kaligrafii tego założenia brak.

Dukt
To wspólna cecha. Typografia zawdzięcza go kaligrafii. Oddaje charakter pisma, wynikający m.in. z ruchu ręki podczas pisania. Następstwo elementów graficznych i narzędzie pisarskie tworzą właśnie dukt. To samo dotyczy pism drukarskich, które mają genezę w pismach ręcznych i — można dojść do wniosku — ostatecznie zawsze je naśladują. Kursywy, antykwy, gotyki czy różnego rodzaju pisma ozdobne przejmują swój charakter od twórcy, posługującego się jakimś narzędziem, trzymanym zazwyczaj w dłoni. Może to być pióro, ołówek, pędzel, patyk, rylec, dłuto…

Ta druga cecha determinuje kształt liter. Właściwie jest ona uwarunkowaniem, z którego nie sposób się wyłamać. Spojrzenie na pismo, jako pochodną konkretnego narzędzia i wykonanego ręką — która przecież działa według swojej, bardzo przewidywalnej mechaniki — w kontekście pisma drukarskiego, pomaga projektantom przygotowywać ładne kroje i prawidłowe znaki diakrytyczne. Metodę na diakrytyki można podglądać (1 i 2) u Adama Twardocha.
 Zachęcam też do zapoznania się ze źródłami podanymi poniżej i do własnych przemyśleń. Gdyby ktoś chciał się nimi podzielić, zapraszam do komentarza.

Uzupełnienia i źródła
1. Chwałowski Robert Czy fontami można strzelać z procy?
2. Słownik terminów pismoznawczych
3. Twardoch Adam Składać pełną kasztą
4. Idem Polish Diacritics. How to?
5. Idem That annoying noise around letters
6. Wikipedia Przegląd zagadnień z zakresu DTP