Typografia po polsku

Isto­ta tech­no­logicz­nego wy­na­laz­ku Gu­ten­ber­ga, do­kona­ne­go około 1450 roku, za­wie­ra się nie tyle w idei sto­sowa­nia ru­cho­mej czcion­ki, co głów­nie w o­pra­cowaniu pro­ste­go u­rzą­dze­nia do jej od­le­wa­nia z trwa­łych, me­ta­lo­wych ma­tryc, za­pew­niają­cych po­wta­rzal­ność i­den­tycz­nych pre­cy­zyj­nych od­le­wów.

Po­wyż­sze słowa An­drzeja Tomaszew­skiego po­chodzą z książki pt. „Giserzy czcionek w Pol­sce”, jakże sym­patycz­nie za­dedykowanej współ­czesnemu twórcy pism drukarskich:

Lucae Successori
Andrea magister thypografskiego kunsztu
y zycer y pielgrzym moguncki
fecit

 Książka po­wstawała długo, jed­nak została od­dana do druku na kilka dni przed ubiegłorocz­nym KRAK­Typo, pod­czas którego została publicz­nie za­prezen­towana przez au­tora i uroczy­ście wręczona Łukaszowi Dziedzicowi.
 Za­pewne po­śpiech leży u źródeł pojawiających się gdzie­nie­gdzie drob­nych błędów czy nie­kon­sekwen­cji, ale nie są one istotne.

 An­drzej Tomaszew­ski, przed­stawiając cały po­czet rytow­ników i od­lewaczy czcionek, działających przez stulecia na terenie na­szego kraju, prze­kazuje wiedzę na temat typografii.
 Wła­ściwie nie tylko. Jawiąca się w Giserach historia, może być przy­czyn­kiem do róż­nych roz­ważań, np. mar­ketin­gowych. Okazuje się, że za­wód gisera — po­dob­nie jak współ­czesnego projek­tanta pism — był elitarny, a ci, którzy go wy­konywali naj­lepiej, bar­dzo do­brze prosperowali.
 Czcionka, umiejęt­ność jej produkowania i — co ważne — po­sługiwania się nią, leży u pod­staw na­szej kul­tury, bo to właśnie czcionka była jej głów­nym nośnikiem. Dziś rolę czcionek przejęły fonty, ale na po­sługujących się nimi detepow­cach ciąży rów­nie wielka od­powiedzial­ność. Bądź­cie typografami! Wkładaj­cie w swą pracę całą duszę, a wdzięcz­ność zleceniodaw­ców po­szerzy wam portfele.

 Książkę można za­mawiać bez­pośred­nio u wy­dawcy lub otrzymać ją jako na­grodę w kon­kur­sie, który trwa do godziny 23.00, 6 lutego br.

Tomaszew­ski An­drzej: Giserzy czcionek w Pol­sce, Ogme, War­szawa 2009
In­for­macje i za­kupy ogme​.pl

Józef i Maryja nie znaleźli miej­sca w żad­nej gospodzie, za­miesz­kali więc, na czas po­bytu w mie­ście, w stajni. Betlejem nie było dużą miej­scowo­ścią i jak wszędzie, w ob­liczu na­jazdu więk­szej liczby ludzi, lokowano ich we wszel­kich do­stęp­nych miej­scach — po­dob­nie jak pod­czas dzisiej­szych spo­tkań Taizé, Światowych Dni Młodzieży itp. Ale w biblij­nym prze­kazie o na­rodzeniu Jezusa nie są istotne for­malne szczegóły lecz raczej wy­dźwięk i sym­bolika tej historii, która zdaje się sugerować, że Jezus nie jest moralistą, do­magającym się od nas czegokol­wiek, ani na­rzucającym się w żaden spo­sób.
 Z okazji jutrzej­szego Bożego Na­rodzenia życzę, by Jezus znalazł też miej­sce w każ­dym z w Was i tam się na­rodził. Życzę rów­nież, żeby to nie był Jezusek z bajki, ale praw­dziwy Jezus, zwany rów­nież Chrystusem…
 Specjal­nie dla Was frag­ment Wul­gaty (Vul­gata Clemen­tina) w typograficz­nym opracowaniu Johan­nesa Gutenberga.

In principio erat Verbum,
et Verbum erat apud Deum,
et Deus erat Verbum.
Hoc erat in principio apud Deum.
Omnia per ipsum facta sunt:
et sine ipso factum est nihil, quod factum est.
In ipso vita erat,
et vita erat lux hominum:
et lux in tenebris lucet,
et tenebræ eam non comprehenderunt.
Fuit homo
missus a Deo,
cui nomen erat Joannes.
Hic venit in testimonium
ut testimonium perhiberet de lumine,
ut omnes crederent per illum.
Non erat ille lux,
sed ut testimonium perhiberet de lumine.
Erat lux vera,
quæ illuminat omnem hominem
venientem in hunc mundum.
In mundo erat,
et mundus per ipsum factus est,
et mundus eum non cognovit.
In propria venit,
et sui eum non receperunt.
Quotquot autem receperunt eum,
dedit eis potestatem filios Dei fieri,
his qui credunt in nomine ejus:
qui non ex sanguinibus,
neque ex voluntate carnis,
neque ex voluntate viri,
sed ex Deo nati sunt.
Et Verbum caro factum est,
et habitavit in nobis:
et vidimus gloriam ejus,
gloriam quasi unigeniti a Patre
plenum gratiæ et veritatis.

 Po­wyż­szy tekst, to pełna wer­sja. Za­chęcam do zbadania go, po­rów­nania z wer­sją Guten­berga. Gdzie na stronicy się znaj­duje (na­prawdę tam jest)? czym się różni? etc. Dla miłośników in­kunabułów za­miesz­czam trzy kopie tej samej stronicy, pierw­sza z Getyngi, dwie na­stępne z Lon­dynu (papierowa i per­gaminowa). We­sołych Świąt!

Biblia Guten­berga on-​​line
British Library, Lon­don (in­for­macje) | (pod­gląd)
Georg Au­gust Univer­sität Göt­tin­gen — Guten­berg Digital (in­for­macje) | (pod­gląd)
Gutenberg-​​Museum Mainz (in­for­macje) | (pod­gląd)
Keio Univer­sity, Tokyo — HUMI Project (in­for­macje) | (pod­gląd)
Pol­ska Biblioteka In­ter­netowa (Biblia pel­pliń­ska) (pod­gląd)
The Univer­sity of Texas at Austin, Harry Ran­som Cen­ter (in­for­macje) | (pod­gląd)