Typografia po polsku

Od dłuż­szego czasu no­si­łem się z za­mia­rem po­ru­sze­nia te­matu ty­po­gra­ficz­nych spo­tkań. My­śla­łem, by na­pi­sać o Type Camp, ale róż­no­ra­kich im­prez tego typu od­bywa się sporo. Dziś więc garść in­for­ma­cji o nie­któ­rych z kon­fe­ren­cji i warsz­ta­tów. Wy­bra­łem te, które uwa­żam za naj­cie­kaw­sze i od­by­wają się cy­klicz­nie.
 Wspo­mi­na­łem nie­dawno Willa Po­wersa, któ­rego słowa de­dy­kuję wszyst­kim za­in­te­re­so­wa­nym typografią.

Jeśli masz okazję, skorzystaj.

ATypI
Pię­cio­dniowa kon­fe­ren­cja ATypI (od na­zwy or­ga­ni­za­tora) od­bywa się do­rocz­nie w róż­nych mia­stach świata, nie­prze­rwa­nie od 1957 r. Ostat­nia, pod na­zwą Typ09: the he­art of the let­ter, od­była się w sierp­niu w Mek­syku. Pro­mo­wano ją przy po­mocy cie­ka­wego filmu.

Obo­wią­zu­jący ję­zyk, to an­giel­ski. Mię­dzy­na­ro­dowy cha­rak­ter spo­tka­nia i fakt, że cza­sami może mieć miej­sce cał­kiem nie­da­leko, za­chęca do uczest­nic­twa. Dla człon­ków ATypI prze­wi­dziano zniżki. Warto za­po­znać się z ma­te­ria­łami wi­deo z kon­fe­ren­cji w Bri­gh­ton. Na­stępna od­bę­dzie się w Dublinie.

Ba­cho­TeX
Kon­fe­ren­cja sto­wa­rzy­sze­nia GUST, którą na stałe zwią­zano z miej­sco­wo­ścią o dźwięcz­nie brzmią­cej na­zwie Ba­cho­tek. Ma śro­do­wi­skowe piętno — by­wają na niej przede wszyst­kim użyt­kow­nicy TeXa, wy­kłady i warsz­taty do­ty­czą głów­nie tego sys­temu. Mimo, że sil­nie ukie­run­ko­wana, jest kon­fe­ren­cją ty­po­gra­ficzną. Jakby nie było, TeX służy prze­cież do łamania.

KRAK­Typo
Tę kon­fe­ren­cję zor­ga­ni­zo­wano w Kra­ko­wie, po raz pierw­szy w 2008 r. Grupa osób sku­pio­nych wo­kół Aka­de­mic­kiego Kursu Ty­po­gra­fii — ab­sol­wen­tów i wy­kła­dow­ców — po­sta­no­wiła dzia­łać i… oka­zało się to bar­dzo sku­teczne dzia­ła­nie. Po­dob­nie, jak pod­czas du­żych, mię­dzy­na­ro­do­wych spo­tkań, od­by­wają się wy­kłady, pre­zen­ta­cje i warsz­taty. Za­zwy­czaj wszystko w ję­zyku pol­skim, acz zda­rzają się wy­jątki. Cie­kawą ini­cja­tywą był kon­kurs na pla­kat promocyjny.

Lle­tra­fe­rits…
…czyli Ty­po­ma­niacy — or­ga­ni­zo­wane w Hisz­pa­nii spo­tka­nia o cha­rak­te­rze warsz­ta­to­wym, coś w ro­dzaju week­endu z ty­po­gra­fią. Prze­bieg jest sil­nie im­pro­wi­zo­wany, nie ma z góry usta­lo­nego pro­gramu — po pro­stu ty­po­ma­niacy zjeż­dżają do ja­kiejś po­sia­dło­ści na wsi, by przez kilka dni dzie­lić się do­świad­cze­niami ty­po­gra­ficz­nymi zwie­dza­jąc oko­lice, pro­wa­dząc dys­kurs przy beczce wina czy pod­czas posiłku…

Ti­pos al na­tu­ral
Można prze­tłu­ma­czyć jako Typo w na­tu­rze. Warto od­no­to­wać, po­nie­waż to mek­sy­kań­ska ini­cja­tywa. Do­brze się ba­wić i uczyć je­den od dru­giego. Wszystko, oczy­wi­ście, po hisz­pań­sku. Dwa słowa dla miesz­kań­ców Ame­ryki Łaciń­skiej albo osób pla­nu­ją­cych się tam wy­brać — bę­dzie ciekawie.

Type Camp
Ty­po­obóz, wy­my­ślony przez Shel­ley Gru­en­dler z Ka­nady, jest or­ga­ni­zo­wany w prze­róż­nych miej­scach, kilka razy w roku. Po­przed­nia edy­cja miała miej­sce w In­diach, kilka ty­go­dni temu. Pod­czas Type Camp można prze­żyć spo­tka­nie z ty­po­gra­fią w kon­tek­ście lo­kal­nej kul­tury. Oprócz Azji, Type Camp od­bywa się w Eu­ro­pie, Ame­ryce Pół­noc­nej i Australii.

Ty­pe­Con
To duża kon­fe­ren­cja, od­po­wied­nik ATypI czy Typo Ber­lin. Ze względu na miej­sce (USA), prze­zna­czona ra­czej dla miesz­kań­ców Ame­ryki. Or­ga­ni­zo­wana przez SOTA raz w roku, za każ­dym ra­zem w in­nym sta­nie. Naj­bliż­sza kon­fe­ren­cja bę­dzie miała miej­sce w Los Angeles.

TYPO Ber­lin
Rów­nież duża kon­fe­ren­cja, od­by­wa­jąca się co roku w nie­da­leko po­ło­żo­nym Ber­li­nie. Or­ga­ni­za­tor, Font­Shop, nadał jej bar­dzo pre­sti­żowy, a rów­no­cze­śnie no­wo­cze­sny cha­rak­ter. Za­wsze po­ja­wia się mię­dzy­na­ro­dowa śmie­tanka. W przed­dzień edy­cji 2009 na­krę­cono film, do­ku­men­tu­jący nie­zwy­kłe po­dej­ście do ty­po­gra­fii Gemmy O’Brien (Mrs Eaves, pseud.) z Australii.

Do­dat­kowe in­for­ma­cje
ATypI
 www Mek­syk 2009 | po­przed­nie kon­fe­ren­cje
 materiały/​prezentacje wi­deo, Bri­gh­ton 2007
 so­cial me­dia Fa­ce­book | Flickr (Me­xico 2009)
Ba­cho­TeX
 www www​.gust​.org​.pl/​b​a​c​h​o​tex
 so­cial me­dia Fa­ce­book
KRAK­Typo
 www krak​typo​.pl
 so­cial me­dia Fa­ce­book | Twit­ter
Lle­tra­fe­rits
 www (blog) lle​tra​orama​.blog​spot​.com
 materiały/​prezentacje Diego Areso Las re­vi­stas: co­sas que es­tán lle­gando [pdf]
 re­la­cje uczest­ni­ków na blo­gach Cu­atro­ti­pos | Ba­aam
 fo­to­re­la­cje w ser­wi­sie Flickr jo­se­pa­tau | La Niña Gra­phics | Co­ole­bra
 so­cial me­dia Fa­ce­book
Ti­pos al na­tu­ral
 re­la­cje uczest­ni­ków na blo­gach Grito en la pa­red
 so­cial me­dia Flickr
Type Camp
 www ty​pe​camp​.org
 re­la­cje uczest­ni­ków na blo­gach I Love Ty­po­gra­phy | The Font Feed
 fo­to­re­la­cja Ry­ana Kirnsa w ser­wi­sie Flickr 1 | 2 | 3
 so­cial me­dia Fa­ce­book | Twit­ter
Ty­pe­Con
 www ty​pe​con​.com
 so­cial me­dia Fa­ce­book | Twit­ter
TYPO Ber­lin
 www ty​po​ber​lin​.de
 so­cial me­dia Fa­ce­book | Flickr | Twit­ter | YouTube

Ka­len­da­rium
30.04 – 04.05 Ba­cho­TeX (Ba­cho­tek)
20.05 – 22.05 TYPO Ber­lin
22.05 – 28.05 Type Camp Lon­don
18.07 – 23.07 [Type Camp] Book Arts Buf­falo
17.08 – 22.08 Ty­pe­Con (Los An­ge­les)
08.09 – 12.09 ATypI (Du­blin)
08.11 – 11.11 (?) KRAK­Typo (Kra­ków)

Prze­glą­da­jąc za­soby sie­ciowe tra­fi­łem na Mi­stykę tek­stu au­tor­stwa Mar­cina Ka­ro­lew­skiego z Wro­cła­wia — ilu­stra­cję nie­za­po­mnia­nego wier­sza z dzie­ciń­stwa. Lo­ko­mo­tywę chyba każdy zna, to dzieło Ju­liana Tu­wima. Mar­cin przed­sta­wia ją bar­dzo sugestywnie.

A Tu­wim? Żyd, Po­lak — tłu­macz, afo­ry­sta, pi­sarz, po­eta ko­mu­ni­ku­jący się z czy­tel­ni­kiem za po­mocą ję­zy­ko­wej ekwi­li­bry­styki, do­stęp­nej tylko nie­licz­nym twór­com. Bło­go­sła­wiony, który nie ma­jąc nic do po­wie­dze­nia, nie ob­leka tego w słowa czy bez­stronny jak ka­ta­log, to wła­śnie jego afo­ry­zmy. Na­pi­sał też tekst jed­nej z naj­bar­dziej zna­nych pol­skich pio­se­nek — po­ni­żej frag­ment filmu Szpieg w ma­sce z 1933 roku, śpiewa Hanka Ordonówna.

Przy­po­mnia­łem so­bie też o ma­łej bro­szurce, którą kie­dyś zna­la­złem. Tłu­ma­cze­nie wier­szy Tu­wima dla dzieci na ji­dysz z 1954 r. Ksią­żeczka, we­dług mnie, bar­dzo nie­zwy­kła. Zo­baczmy, jak wy­gląda (po klik­nię­ciu w ob­ra­zek, można obej­rzeć trzy strony Lo­ko­mo­tywy w powiększeniu).

Mó­wiąc o Tu­wi­mie, nie można nie wspo­mnieć o cza­so­pi­śmie, w któ­rym pu­bli­ko­wał przez kil­ka­na­ście lat. Prze­glą­da­jąc jego rocz­niki za­sta­na­wia­łem się — przed­wo­jenna ty­po­gra­fia w Pol­sce chyba stała na niż­szym po­zio­mie? Nie­które z pism uży­wa­nych do składu Ska­man­dra mają fa­tal­nie za­pro­jek­to­wane pol­skie dia­kry­tyki, a miej­scami skład jest tak nie­chlujny, że żal pa­trzeć. Można też za­ob­ser­wo­wać cie­kawe zwy­czaje ty­po­gra­ficzne, dziś już nie­ak­tu­alne, a nie­które wciąż warte na­śla­do­wa­nia. Po­ni­żej okładka pierw­szego ze­szytu Ska­man­dra i opu­bli­ko­wany w nim Fle­ci­sta.

Źró­dło
1. Tuwim Ju­lian, Olicki L. (tłum.), Sfard D. (red.): Ju­lian Tu­wim dla dzieci, Idysz Buch 1954, War­szawa — ze zbio­rów wła­snych
2. Skamander w Ko­lek­cji Cza­so­pism Pol­skich Bi­blio­teki Na­ro­do­wej i Bi­blio­teki Uni­wer­sy­tec­kiej w War­sza­wie

Le­tras, czyli „li­tery”, ale rów­no­cze­śnie „pa­piery skarbowe”.

Wię­cej na Font­Feed