Typografia po polsku

Prze­glą­da­jąc za­soby sie­ciowe tra­fi­łem na Mi­stykę tek­stu au­tor­stwa Mar­cina Ka­ro­lew­skiego z Wro­cła­wia — ilu­stra­cję nie­za­po­mnia­nego wier­sza z dzie­ciń­stwa. Lo­ko­mo­tywę chyba każdy zna, to dzieło Ju­liana Tu­wima. Mar­cin przed­sta­wia ją bar­dzo sugestywnie.

A Tu­wim? Żyd, Po­lak — tłu­macz, afo­ry­sta, pi­sarz, po­eta ko­mu­ni­ku­jący się z czy­tel­ni­kiem za po­mocą ję­zy­ko­wej ekwi­li­bry­styki, do­stęp­nej tylko nie­licz­nym twór­com. Bło­go­sła­wiony, który nie ma­jąc nic do po­wie­dze­nia, nie ob­leka tego w słowa czy bez­stronny jak ka­ta­log, to wła­śnie jego afo­ry­zmy. Na­pi­sał też tekst jed­nej z naj­bar­dziej zna­nych pol­skich pio­se­nek — po­ni­żej frag­ment filmu Szpieg w ma­sce z 1933 roku, śpiewa Hanka Ordonówna.

Przy­po­mnia­łem so­bie też o ma­łej bro­szurce, którą kie­dyś zna­la­złem. Tłu­ma­cze­nie wier­szy Tu­wima dla dzieci na ji­dysz z 1954 r. Ksią­żeczka, we­dług mnie, bar­dzo nie­zwy­kła. Zo­baczmy, jak wy­gląda (po klik­nię­ciu w ob­ra­zek, można obej­rzeć trzy strony Lo­ko­mo­tywy w powiększeniu).

Mó­wiąc o Tu­wi­mie, nie można nie wspo­mnieć o cza­so­pi­śmie, w któ­rym pu­bli­ko­wał przez kil­ka­na­ście lat. Prze­glą­da­jąc jego rocz­niki za­sta­na­wia­łem się — przed­wo­jenna ty­po­gra­fia w Pol­sce chyba stała na niż­szym po­zio­mie? Nie­które z pism uży­wa­nych do składu Ska­man­dra mają fa­tal­nie za­pro­jek­to­wane pol­skie dia­kry­tyki, a miej­scami skład jest tak nie­chlujny, że żal pa­trzeć. Można też za­ob­ser­wo­wać cie­kawe zwy­czaje ty­po­gra­ficzne, dziś już nie­ak­tu­alne, a nie­które wciąż warte na­śla­do­wa­nia. Po­ni­żej okładka pierw­szego ze­szytu Ska­man­dra i opu­bli­ko­wany w nim Fle­ci­sta.

Źró­dło
1. Tuwim Ju­lian, Olicki L. (tłum.), Sfard D. (red.): Ju­lian Tu­wim dla dzieci, Idysz Buch 1954, War­szawa — ze zbio­rów wła­snych
2. Skamander w Ko­lek­cji Cza­so­pism Pol­skich Bi­blio­teki Na­ro­do­wej i Bi­blio­teki Uni­wer­sy­tec­kiej w War­sza­wie