Tyle o metrampażu, tylko proszę zauważyć, że nasz Pan Metrampaż i Pan Drukarz pracują w zawodzie od wielu lat. Najprawdopodobniej są w wieku emerytalnym, choć ciągle jeszcze buńczuczni i dziarscy. Dawno pożegnali się z wielkim przemysłem i wzięli sprawy w swoje ręce. W małym zakładzie metrampraż zajmuje się nie tylko łamaniem, a drukarz nie tylko drukowaniem.

O czym panowie rozmawiają? Zacznijmy od końca. — Trzeba się odtruć — mówi metrampaż. Ale dlaczego? To wyjaśnia drukarz — bo od tych oparów słabo się robi. — To jest istotna wskazówka. Zapewne mowa o trujących oparach ołowiu, czyż nie? Mogą one występować tylko tam, gdzie ołów się przetapia… Każda maszyna do składu gorącego była wyposażona w kocioł, w którym bulgotała mieszanina ołowiu, cyny i antymonu.

W pierwszym odcinku Pan Metrampaż mówi — Mam jeszcze trochę szpalt do połamania, co to je Ziutek wczoraj wyskładał na linotypie. A Ziutek na emeryturę idzie od przyszłego tygodnia, chyba sami będziemy składać. — i mamy kolejny element zagadki, nasz metrampaż siedzi na linotypie! Ale przecież linotyp służy do składania, a nie robienia dziur w ścianie czy straszenia kręcącego się obok drukarza, prawda?

Linotypy (podobnie jak inne maszyny do składu) nie były doskonałe, powodowały zagrożenia i wymuszały określone zachowania BHP. Do tych zachowań należało powstrzymanie się od wędrowania wokół linotypu podczas pracy, ze względu na zdarzającą się od czasu do czasu szprycę — wyciek gorącego ołowiu pod ciśnieniem. Dochodziło do tego podczas odlewania wiersza, gdy matryce nie zostały dokładnie zaklinowane. Ot, taka złośliwość rzeczy martwych.

2. Tak naprawdę trudno powiedzieć, jakim stopniem Pan Drukarz złoży ulotkę. Raczej zorientował się, że Baba nie wie, czego chce — tabela jest tu zaledwie jednym z kilku sposobów na podjęcie decyzji, a może te dwa milimetry odnosiły się do wysokości x? — zapewne posłuży się swoim własnym doświadczeniem i zrobi tak, żeby było dobrze.

Gdyby jednak ktoś chciał przeliczać milimetry na punkty, proszę pamiętać o zróżnicowanych systemach miar, jakich używano oraz o tym, że nie było czcionek w stopniach ułamkowych (poza kilkoma wyjątkami). Dziś, w komputerach, możemy korzystać z systemu Didota, pica czy postscriptowego, w nieskrępowany sposób zmieniać stopień pisma, interlinię, odstępy międzyliterowe. Pełna dowolność.

Jeszcze raz dziękuję za udział w konkursie. Po kilkakrotnym przejrzeniu odpowiedzi, przyznaję trzy nagrody: m4c (Marcin Szewczyk), adamn, alfer — proszę o podanie prywatnym mejlem danych do wysyłki książki. A kiedy już ją przeczytacie, będę wdzięczny za dodatkowe komentarze, wasze wrażenia dotyczące Giserów.

Pracownię zecersko-typograficzną w Warszawie posiada Robert Chwałowski. Myślę, że można by znaleźć jeszcze 3–5 czynnych zecerni z drukarniami typo w mieście.

” Poproszę o zwiększenie trzcionki nagłówka„
No cóż, nie mam maszyny do rozciągania czcionek. Ale wiem o co chodzi. Ciekawe, że pani użyła nieużywanej już pisowni słowa „czcionka” — czyżby starego wieku? Wypadało by zatem przetestować klientkę i napisać: „Szanowna pani, z przyjemnością powiększę stopień krotła, ale jeno dzięki temu że maszyną liczącą dysponuję a nie zestawem ołowianych liter w kaszcie”.

Druga klientka przyniosła zaproszenie z lat 70-tych jako wzór, który mamy wydrukować typografią. Po otrzymaniu składu telefon z pretensją że czcionka się różni. A wszak miała być Wisełka! Staram się jak mogę, modyfikuję komputerowe fonty, dodaję cienkie obrysy żeby uzyskac efekt a miarę podobny, a tu taki zonk! I zlecenie przepadło… Ciekaw jestem kto dysponuje obecnie zestawem Wisły i pracownią zecerską, aby klientka była usatysfakcjonowana…

Co do pierwszego pytania — nie wszystko powiedziano, zachęcam do dalszych poszukiwań. Ważną wskazówką jest przyczyna, którą obaj panowie usprawiedliwili przerwę w pracy.

Proszę też pamiętać, że towarzysze sztuki drukarskiej, pracując najprawdopodobniej na własny rachunek, bywają zmuszeni do rozszerzenia specjalizacji, a Pan Józef już na emeryturze…

W drugi pytaniu Pan Drukarz złoży tekst perlem, a gdyby klientce ten stopień wydał się odrobinę za mały, to można spróbować nonparelem.

Pozdrawiam

Odpowiedź 2: Wg PN-70/P-55010, dobrany stopień stopień pisma, wg zamówienia na 2mm to 5.32p lub 0.44cc.

Pozdrawiam serdecznie, Marcin Szewczyk, m4c.pl